Jak zmieniać biegi w motorze krok po kroku?

Pierwsze jazdy na motorze często psuje nerwowa zmiana biegów. Z tego poradnika dowiesz się, jak krok po kroku zmieniać biegi w motorze tak, żeby jazda była płynna i bezpieczna. Dzięki temu ochronisz silnik, skrzynię biegów i własne nerwy.

Jak zmieniać biegi w motorze krok po kroku

Na motorze każda zmiana biegów wpływa na przyspieszenie, stabilność motocykla i zużycie podzespołów. Jeżeli szarpiesz gazem albo puszczasz sprzęgło zbyt gwałtownie, motor zaczyna podskakiwać i łatwo wtedy stracić pewność siebie. Prawidłowa technika pozwala korzystać z mocy silnika tam, gdzie jej potrzebujesz, a przy okazji oszczędza sprzęgło i skrzynię biegów.

Opis dotyczy standardowego motocyklu drogowego z manualną, sekwencyjną skrzynią biegów w układzie „jedynka w dół, reszta w górę”. W różnych modelach przełożenia i zalecane obroty mogą się trochę różnić, dlatego warto przejrzeć instrukcję swojego motocykla i sprawdzić konkretne wartości. Zwróć też uwagę na informacje o dodatkach takich jak quickshifter czy sprzęgło antyhoppingowe.

Jak wygląda podstawowa sekwencja zmiany biegu?

Podstawowa sekwencja zmiany biegu zawsze opiera się na tym samym schemacie: ustawiasz gaz, wciskasz sprzęgło, poruszasz dźwignią biegów, a potem znowu otwierasz gaz i puszczasz sprzęgło. Przy zmianie na wyższy bieg lekko odpuszczasz gaz, żeby odciążyć napęd i nie przeciążać skrzyni. Przy redukcji zamykasz gaz mocniej, czasem dodajesz międzygaz, aby obroty silnika pasowały do niższego przełożenia.

Gdy wiesz już, na czym polega ogólna logika całego ruchu, łatwiej ułożyć sobie konkretne kroki w głowie i w mięśniach. Zmiana biegu w górę, czyli z niższego na wyższy, wygląda zazwyczaj tak:

• Decydujesz, że chcesz wrzucić wyższy bieg, bo silnik wkręcił się na wyższe obroty, a motor zaczyna głośniej pracować.
• Delikatnie odpuszczasz manetkę gazu, tak aby obroty lekko spadły, ale motor nie zaczął gwałtownie hamować.
• Jednocześnie lewą ręką wciskasz klamkę sprzęgła do końca, żeby odłączyć napęd od skrzyni biegów.
• Lewą stopą zdecydowanym, ale nie brutalnym ruchem podbijasz dźwignię biegów w górę o jeden stopień.
• Po wyczuciu, że bieg „wskoczył”, zaczynasz płynnie puszczać sprzęgło, w tym samym czasie znów lekko odkręcasz gaz.
• Utrzymujesz równy gaz, obserwujesz reakcję motocykla i po chwili stabilizujesz prędkość na nowym biegu.

Przy redukcji, czyli przejściu z wyższego na niższy bieg, kolejność ruchów jest podobna, ale zmienia się praca manetki gazu i tempo puszczania sprzęgła. Typowa sekwencja wygląda następująco:

• Postanawiasz zredukować, bo chcesz wyprzedzić, wjechać pod górę albo przygotowujesz się do hamowania przed zakrętem.
• Zamykasz gaz, aby motor przestał ciągnąć do przodu i zaczął delikatnie zwalniać.
• Wciskasz klamkę sprzęgła do końca, odciążając napęd.
• Lewą stopą naciskasz dźwignię biegów w dół o jeden stopień, zmieniając przełożenie na niższe.
• W razie potrzeby dodajesz krótki międzygaz, czyli lekkie odkręcenie manetki przy wciśniętym sprzęgle, aby podnieść obroty silnika.
• Płynnie puszczasz sprzęgło, starając się zgrać jego moment „złapania” z obrotami silnika, żeby uniknąć szarpnięcia i blokowania tylnego koła.

Wyćwicz sekwencję tak, żeby nie patrzeć na dźwignię biegów. Ustaw wzrok daleko przed motor, a ruchy dłoni i stopy powtarzaj wielokrotnie na pustym placu, aż staną się automatyczne i płynne.

Po kilku sesjach treningowych zauważysz, że ręce i nogi zaczynają działać jak jeden mechanizm. Im mniej myślisz o samej dźwigni, tym łatwiej skupić się na prędkości, drodze i innych uczestnikach ruchu. Dobrze opanowana sekwencja zmiany biegu daje ogromny spokój podczas jazdy.

Jak używać jednocześnie sprzęgła, gazu i dźwigni biegów?

Przy zmianie biegów trzy elementy pracują ze sobą równocześnie: sprzęgło rozłącza i łączy napęd, gaz ustawia obroty silnika, a dźwignia biegów wybiera konkretne przełożenie. Jeśli choć jeden z tych ruchów wykonasz w złym momencie, motor może szarpnąć albo ospale reagować. Gładka jazda to sztuka skoordynowania lewej ręki, prawej dłoni i lewej stopy w jednej, spokojnej sekwencji.

Żeby łatwiej ogarnąć te trzy ruchy naraz, warto trzymać się kilku prostych zasad koordynacji sprzęgła, gazu i dźwigni:

• Lewą ręką zawsze w pełni wciskaj sprzęgło przed ruchem stopy, szczególnie na niższych biegach podczas nauki.
• Prawa dłoń nie może „rwać” manetki gazu, tylko płynnie odpuszczać i dodawać, w rytmie pracy sprzęgła.
• Lewa stopa porusza się krótko i zdecydowanie, tylko podczas samej zmiany biegów, a resztę czasu spoczywa na podnóżku.
• Przy spokojnej jeździe dawaj sobie ułamek sekundy więcej na każde działanie, żeby lepiej czuć motor.
• Podczas dynamicznej jazdy skracasz czas trzymania sprzęgła i szybciej operujesz gazem, ale kolejność ruchów pozostaje taka sama.
• Unikaj trzymania stopy „pod” dźwignią przez cały czas, bo przypadkowy nacisk może powodować niepełne zazębienie biegów.

Masz wrażenie, że motocykl rusza raz gładko, a raz szarpie bez wyraźnej przyczyny. To często kwestia tzw. punktu łapania sprzęgła. To ten moment podczas puszczania klamki, w którym motor zaczyna ciągnąć do przodu. Gdy nauczysz się wyczuwać ten punkt, łatwiej ruszysz bez gaśnięcia silnika i zmienisz bieg bez szarpnięcia.

Ćwicz koordynację sprzęgła, gazu i dźwigni na pustym placu, jadąc bardzo wolno na pierwszym i drugim biegu. Powtarzaj dziesiątki spokojnych zmian biegów, aż ręce i nogi zaczną reagować odruchowo, bez świadomego liczenia kroków.

Przy takich ćwiczeniach nie ścigasz się z czasem, tylko pracujesz nad płynnością. Każdy motor ma trochę inny punkt łapania i inną reakcję na gaz, dlatego własny egzemplarz musisz po prostu „poznać”. Z czasem poczujesz, że to motor podpowiada ci, kiedy zmienić bieg.

Co warto wiedzieć o skrzyni biegów w motocyklu?

Skrzynia biegów w motocyklu odpowiada za dopasowanie obrotów silnika do prędkości jazdy. To dzięki niej możesz ruszyć z miejsca, przyspieszyć do wyższej prędkości i jechać ekonomicznie na dłuższych odcinkach. Motocyklowa skrzynia jest sekwencyjna, obsługiwana lewą stopą, i pracuje zupełnie inaczej niż większość skrzyń w samochodach osobowych.

W motocyklu bieg jałowy, czyli luz (neutral), znajduje się zwykle między pierwszym a drugim biegiem. Na luzie silnik pracuje, ale napęd nie jest przekazywany na koło, dzięki czemu motor nie ciągnie do przodu. To ustawienie wykorzystujesz przy zatrzymywaniu się, manewrowaniu na parkingu i uruchamianiu silnika.

Żeby lepiej zrozumieć, jak działa typowa skrzynia biegów w motorze drogowym, warto znać kilka informacji technicznych:

• Większość motocykli drogowych ma 5 lub 6 biegów do jazdy do przodu oraz bieg jałowy.
• Prawie wszystkie mają skrzynię sekwencyjną, czyli zmieniasz biegi po kolei, bez przeskakiwania z 2 od razu na 4.
• Standardowy schemat w motocyklach to „jedynka w dół, reszta w górę”, z luzem pomiędzy 1 a 2 biegiem.
• W sporcie wyczynowym często stosuje się odwrócony schemat, gdzie wyższe biegi wrzuca się ruchem dźwigni w dół.
• W nowoczesnych motocyklach coraz częściej pojawia się quickshifter, który pozwala zmieniać biegi w górę, a czasem także w dół, bez użycia sprzęgła i bez zamykania gazu.

Każdy producent może wprowadzać własne rozwiązania dotyczące skrzyni biegów. W niektórych dużych motocyklach turystycznych znajdziesz także bieg wsteczny, a w sportowych modelach sprzęgło typu slipper clutch, które pomaga przy ostrych redukcjach. Takie szczegóły znajdziesz tylko w instrukcji obsługi konkretnego modelu, razem z zalecanymi zakresami obrotów dla poszczególnych biegów.

Jak działa sekwencyjna skrzynia biegów w motorze?

W sekwencyjnej skrzyni biegów każde naciśnięcie dźwigni stopą obraca specjalny wałek wewnątrz skrzyni. Ten wałek przestawia widełki przesuwające koła zębate na wale, dzięki czemu inne pary zębów zaczynają się zazębiać. Biegi zmieniają się zawsze w ustalonej kolejności, bo mechanizm wałka ma wyżłobione rowki prowadzące widełki po określonej ścieżce.

W czasie zmiany przełożeń pracuje kilka podstawowych elementów:

• Wałek zmiany biegów – obraca się przy każdym ruchu dźwigni i steruje pracą całej skrzyni.
• Widełki – przesuwają tuleje i koła zębate po wałkach, łącząc odpowiednie przełożenia.
• Koła zębate – przenoszą moment obrotowy z silnika na wał wyjściowy, w różnych kombinacjach.
• Mechanizm zapadkowy – odpowiada za „zaskakiwanie” kolejnych pozycji biegów i ich utrzymanie.
• Sprężyny i wodziki – pomagają wrócić elementom w odpowiednie położenie po zmianie biegu.

Z punktu widzenia kierowcy oznacza to, że nie da się przeskoczyć od razu z 2 na 5 bieg jednym ruchem. Możesz jednak bardzo szybko, kilkoma szybkimi kliknięciami stopą, przejść z 2 na 5 podczas przyspieszania na prostym odcinku. Taki sposób działania skrzyni wymaga od ciebie planowania zmian biegów z wyprzedzeniem i pilnowania momentu, w którym decydujesz się na redukcję albo wrzucenie wyższego biegu.

Co oznacza układ biegów jedynka w dół reszta w górę?

Opis „jedynka w dół, reszta w górę” mówi o tym, w którą stronę naciskasz dźwignię stopą, żeby wybrać dany bieg. Z pozycji luzu ruch dźwigni w dół wrzuca pierwszy bieg, a kolejne biegi wchodzą ruchem w górę o jeden „klik”. Luz najczęściej znajduje się pomiędzy pierwszym a drugim biegiem i łapiesz go krótkim, delikatnym podbiciem dźwigni z jedynki w górę.

Schemat biegów w typowym motocyklu drogowym można zapisać w prosty sposób:

• Najniżej – pierwszy bieg, wrzucany ruchem dźwigni w dół.
• O jeden „klik” wyżej – bieg jałowy (luz) pomiędzy 1 a 2 biegiem.
• Kolejne kliknięcia w górę – drugi, trzeci, czwarty, piąty i ewentualnie szósty bieg.
• W sporcie torowym często spotkasz układ odwrócony, gdzie wyższe biegi wbijasz w dół, co ułatwia zmianę biegów w złożeniu.

Taki standardowy układ jest wygodny przy hamowaniu i zatrzymywaniu się, bo łatwo dociśniesz nogą dźwignię w dół, redukując kolejne biegi aż do jedynki. Przy ruszaniu z miejsca nie pomylisz się także tak łatwo, bo „do dołu” masz zawsze najniższy bieg, a nie wyższy. Świadome korzystanie z tego schematu sprawia, że szybciej odnajdziesz właściwy bieg w każdej sytuacji, bez patrzenia pod nogi.

Jak przygotować się do zmiany biegów w motorze?

Zanim zaczniesz uczyć się zmiany biegów podczas jazdy, przygotuj zarówno motor, jak i siebie. Wygodne ustawienie elementów sterujących i właściwy strój ułatwią ci naukę i zmniejszą stres. Zwróć uwagę na kilka spraw technicznych i organizacyjnych:

• Sprawdź, czy klamka sprzęgła ma odpowiedni luz i czy możesz ją wygodnie wcisnąć do końca palcami.
• Ustaw dźwignię zmiany biegów tak, by łatwo wsunąć pod nią lewy but i bez wysiłku ją podbijać.
• Upewnij się, że sprzęgło wysprzęgla wyraźnie i nie „ciągnie” motocykla na biegu przy wciśniętej klamce.
• Załóż solidne buty motocyklowe, które dobrze obejmują kostkę i mają twardy nosek.
• Na spokojnie zapamiętaj układ biegów i zobacz, jak wygląda skala obrotomierza na twoim motocyklu.

Pozycja na motocyklu przed nauką zmiany biegów powinna być stabilna, ale bez sztywności. Siedź z lekkim ugięciem rąk, kolanami obejmuj delikatnie zbiornik, a stopy oprzyj śródstopiem na podnóżkach. Przy zgaszonym silniku możesz „na sucho” przećwiczyć wciskanie sprzęgła, dodawanie gazu i ruchy dźwigni, żeby przyzwyczaić się do ergonomii swojego motocykla.

Miejsce do pierwszych ćwiczeń też ma duże znaczenie. Wybierz pusty, równy plac albo prosty odcinek drogi z małym ruchem i dobrą widocznością. Pierwsze próby wykonuj zawsze bez pasażera i bez dodatkowych rozpraszaczy, dzięki czemu łatwiej skupisz się na pracy sprzęgła, gazu i biegów.

Jak ruszyć z miejsca i wrzucić pierwszy bieg?

Ruszanie z miejsca to pierwszy moment, w którym sprawdzasz, jak dobrze opanowałeś współpracę sprzęgła, gazu i dźwigni biegów. Celem jest płynne ruszenie bez gaśnięcia silnika i bez gwałtownego szarpnięcia do przodu. Dobrze wykonany start daje ci poczucie kontroli nad motorem już od pierwszych metrów.

Sam proces ruszania da się rozłożyć na prostą sekwencję czynności:

• Siadasz wygodnie na motocyklu, opierasz obie stopy na ziemi i włączasz zapłon.
• Upewniasz się, że skrzynia jest na luzie, kontrolka „N” świeci się na zegarach, a motor swobodnie się toczy przy lekkim popchnięciu.
• Uruchamiasz silnik i pozwalasz mu chwilę popracować na wolnych obrotach.
• Lewą ręką wciskasz sprzęgło do końca, a lewą stopą naciskasz dźwignię w dół, wrzucając pierwszy bieg.
• Zaczynasz bardzo powoli puszczać klamkę sprzęgła, aż poczujesz, że motor lekko chce ruszyć do przodu.
• W tym samym momencie delikatnie dodajesz gazu, utrzymując trochę wyższe obroty niż na biegu jałowym.
• Stopniowo puszczasz sprzęgło do końca, motor rusza, a ty przenosisz stopy z ziemi na podnóżki i toczysz się na pierwszym biegu.

Jak ustawić pozycję ciała i stopy na dźwigni zmiany biegów?

Prawidłowa pozycja ciała pomaga zmieniać biegi bez zbędnego wysiłku. Ręce powinny być lekko ugięte, a barki rozluźnione, żebyś mógł swobodnie operować klamką sprzęgła i manetką gazu. Kolana trzymaj blisko zbiornika, co stabilizuje tułów i pozwala nodze pracować nad dźwignią biegów bez przesuwania całego ciała.

Lewą stopę ustaw na podnóżku tak, aby łatwo było wsunąć czubek buta pod dźwignię i równie łatwo nacisnąć ją w dół. Przyda ci się kilka prostych wskazówek:

• Podczas jazdy na wprost trzymaj stopę na podnóżku, a nie stale pod dźwignią, żeby jej przypadkowo nie podnosić.
• Przed zmianą biegu lekko przesuń stopę, wsuwając nos buta pod dźwignię lub ustawiając go nad nią, w zależności od kierunku zmiany.
• W zakrętach pilnuj, aby stopa nie wystawała na zewnątrz, bo możesz nią zahaczyć o asfalt lub przeszkodę.
• Nie dociskaj dźwigni „na siłę” po zmianie biegu, jeden wyraźny ruch w zupełności wystarczy.

W wielu motocyklach wysokość dźwigni zmiany biegów można regulować. Dzięki temu dopasujesz ją do rozmiaru buta, długości stopy i swojego stylu jazdy. Jeżeli dźwignia jest ustawiona zbyt nisko lub zbyt wysoko, będziesz za każdym razem podnosić całą nogę i szybko poczujesz zmęczenie, a sama zmiana biegów w motorze stanie się mniej precyzyjna.

Jak wygląda pełna sekwencja ruszania z miejsca?

Gdy połączysz ustawienie pozycji, wyczucie sprzęgła i przygotowanie miejsca, możesz przećwiczyć pełną sekwencję startu z miejsca krok po kroku:

• Sprawdzasz, czy motocykl stoi stabilnie, kierownica jest prosto, a skrzynia jest na luzie.
• Włączasz zapłon, uruchamiasz silnik i upewniasz się, że wszystkie kontrolki pracują normalnie.
• Lewą ręką wciskasz sprzęgło, dociskając klamkę do końca, i wrzucasz pierwszy bieg ruchem dźwigni w dół.
• Puszczasz sprzęgło do momentu, aż poczujesz lekki ciąg motocykla do przodu, trzymając jednocześnie lekko odkręcony gaz.
• Delikatnie zwiększasz gaz, a jednocześnie płynnie puszczasz klamkę do końca, pilnując, by silnik nie „zdławił się” na zbyt niskich obrotach.
• Kiedy motor jedzie już kilka metrów stabilnie na pierwszym biegu, możesz zacząć przygotowywać się do wrzucenia drugiego biegu.

Jeśli po ruszeniu silnik gaśnie, zwykle puszczasz sprzęgło zbyt szybko albo dodajesz zbyt mało gazu. Gwałtowne szarpnięcie do przodu oznacza z kolei, że obroty były za wysokie lub klamkę puściłeś nagle w końcowej fazie. Zwróć uwagę na te objawy i skoryguj ruch dłoni tak, by sprzęgło puszczać wolniej, a gaz dodawać łagodniej, aż ruszanie stanie się powtarzalne i spokojne.

Jak zmieniać biegi w górę i w dół podczas jazdy?

Zmiana biegów w górę podczas jazdy zależy od obrotów silnika, prędkości i twojego stylu jazdy. Przy spokojnej jeździe miejskiej na motocyklu o średniej pojemności często zmieniasz biegi w okolicach średniego zakresu obrotów, gdy silnik pracuje równo i nie „wyje”. Wrzucenie wyższego biegu we właściwym momencie poprawia przyspieszenie, zmniejsza zużycie paliwa i hałas.

Redukcja biegów, czyli przejście na niższe przełożenie, przydaje się przy wyprzedzaniu, podjazdach pod górę oraz przed zakrętami i skrzyżowaniami. Przed ostrym hamowaniem często wykonujesz kilka redukcji, łącząc je z użyciem hamulców. Dobrze dobrany niższy bieg pozwala zachować stabilność motocykla i gotowość do ponownego przyspieszenia po wyjściu z zakrętu.

Standardowa sekwencja zmiany biegów w górę przy przyspieszaniu i w dół przy hamowaniu wygląda podobnie jak podczas podstawowych ćwiczeń, ale dochodzi pilnowanie prędkości i dystansu do innych pojazdów. W praktyce pomaga trzymanie się kilku kroków:

• Przy zmianie w górę najpierw obserwujesz obroty, dźwięk silnika i prędkość motoru, żeby nie przeciągać biegu.
• Lekko odpuszczasz gaz, wciskasz sprzęgło, szybko podbijasz dźwignię w górę i płynnie puszczasz sprzęgło z równoczesnym otwarciem gazu.
• Przy redukcji zamykasz gaz wyraźniej, wciskasz sprzęgło, naciskasz dźwignię w dół i w razie potrzeby dajesz krótki międzygaz.
• Podczas mocniejszego hamowania łączysz redukcję z użyciem hamulca przedniego i tylnego, zaczynając hamować prostym motocyklem.
• Jeżeli jedziesz motocyklem z slipper clutch, możesz zredukować odrobinę ostrzej, bo sprzęgło częściowo niweluje skoki obrotów.
• Po każdej zmianie biegu kontrolujesz, czy motocykl zachowuje stabilny tor jazdy i czy tylne koło nie traci przyczepności.

Hamowanie silnikiem oznacza zwalnianie motocykla poprzez zamknięcie gazu i redukcję biegów bez mocnego użycia hamulców. Hamowanie silnikiem pomaga utrzymać stabilną prędkość w zakręcie i zmniejsza zużycie klocków hamulcowych. Zbyt gwałtowna redukcja przy wysokiej prędkości może jednak doprowadzić do chwilowego zablokowania tylnego koła, szczególnie w motocyklach bez sprzęgła antyhoppingowego.

W mieście biegi zmieniasz znacznie częściej, bo ciągle przyspieszasz, hamujesz i zatrzymujesz się na światłach. Poza miastem, na drogach szybkiego ruchu, przez długi czas możesz jechać na jednym lub dwóch biegach, skupiając się bardziej na płynnej jeździe w zakrętach. Dostosuj częstotliwość zmian biegów do warunków drogowych, tak aby nie „mieszać” w skrzyni bez potrzeby, ale też nie męczyć silnika na zbyt niskim lub za wysokim biegu.

Unikaj ostrej redukcji o kilka biegów naraz przy wysokiej prędkości, bo możesz gwałtownie przeciążyć napęd i zdestabilizować tył motocykla. Lepiej dobieraj bieg stopniowo, pilnując, by obroty po zmianie nie wskakiwały w okolice czerwonego pola na obrotomierzu.

Najczęstsze błędy przy zmianie biegów i jak ich unikać

Przy nauce zmiany biegów na motorze początkujący kierowcy popełniają kilka powtarzających się błędów. Ich świadomość ułatwia szybszą poprawę techniki i ogranicza ryzyko uszkodzeń. Zwróć szczególną uwagę na następujące zachowania:

• Trzymanie tzw. półsprzęgła przez długi czas zamiast pełnego puszczania klamki po zmianie biegu.
• Gwałtowne odkręcanie lub nagłe zamykanie gazu bez zgrania z ruchem sprzęgła.
• Szarpanie dźwigni biegów z nadmierną siłą albo niedociąganie jej do końca.
• Patrzenie na dźwignię biegów zamiast na drogę przed motocyklem.
• Jazda na zbyt niskim biegu przy wysokiej prędkości albo na zbyt wysokim przy małych obrotach.
• Zmiana biegów bez pełnego wysprzęglenia, czyli przy niedociśniętej klamce sprzęgła.
• Trzymanie wciśniętego sprzęgła na światłach zamiast wrzucenia luzu i rozluźnienia dłoni.

Te błędy nie tylko pogarszają komfort jazdy, ale z czasem przekładają się też na stan techniczny motocykla. Ich typowe konsekwencje wyglądają następująco:

• Przyspieszone zużycie okładzin sprzęgła i większe ryzyko jego przegrzania.
• Zużycie lub uszkodzenie elementów skrzyni biegów przez niepełne zazębianie kół.
• Szarpnięcia podczas jazdy, które pogarszają stabilność motocykla, zwłaszcza w zakrętach.
• Ryzyko utraty przyczepności tylnego koła przy ostrych i źle wykonanych redukcjach.
• Wydłużenie drogi hamowania, gdy motor nie wspiera cię hamowaniem silnikiem.
• Spadek komfortu i większe zmęczenie kierowcy podczas dłuższych tras.

Żeby unikać tych błędów, obserwuj uważnie, jak twoja maszyna reaguje na każdy ruch sprzęgła, gazu i dźwigni biegów. Ucz się w swoim tempie, zaczynając od bardzo spokojnych zmian biegów, a dopiero później przyspieszaj ich tempo. Skorzystaj też z uwag bardziej doświadczonych motocyklistów albo instruktora, który zobaczy twoje błędy z boku i podpowie konkretne korekty.

Nie redukuj biegu głęboko w złożeniu w zakręcie ani nie szarp gazem na śliskiej nawierzchni, bo motor łatwo wtedy traci przyczepność. Bezpieczniej jest wykonać redukcję jeszcze na prostym odcinku przed zakrętem i wejść w łuk na już dobranym biegu z równym, delikatnie otwartym gazem.